Dlaczego temat zachowku po dziadkach wywołuje tyle sporów?

Śmierć dziadków często prowadzi do konfliktów rodzinnych. Wiele osób dopiero wtedy dowiaduje się, że nie zostało ujętych w testamencie albo że cały majątek został przekazany tylko jednemu z wnuków. W takich sytuacjach pojawia się pytanie: czy można żądać zachowku po dziadkach i kto ma do niego prawo?

Czym jest zachowek i czemu służy?

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma chronić najbliższych członków rodziny przed całkowitym pominięciem w spadku. Oznacza to, że nawet jeśli dziadek czy babcia zapisali cały majątek jednej osobie w testamencie, pozostałym najbliższym przysługuje prawo do części wartości spadku.

Kto może żądać zachowku po dziadkach?

Prawo do zachowku mają osoby, które byłyby spadkobiercami ustawowymi, czyli:

• dzieci dziadków (czyli rodzice wnuków),
• wnuki i prawnuki, ale tylko wtedy, gdy ich rodzic – dziecko dziadków – nie żyje,
• małżonek dziadka lub babci.

Przykład: jeśli dziadkowie mieli troje dzieci, ale jedno zmarło wcześniej, to jego dzieci (wnuki) mogą w jego miejsce domagać się zachowku.

Jaka jest wysokość zachowku?

Wysokość zachowku zależy od tego, kim jest uprawniony i w jakiej sytuacji się znajduje:

• 1/2 wartości udziału spadkowego, który przysługiwałby przy dziedziczeniu ustawowym,
• 2/3 udziału, jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni.

Przykład: dziadek pozostawił mieszkanie warte 600 000 zł i dwójkę dzieci. Gdyby dziedziczyły ustawowo, każde dostałoby po 300 000 zł. Jeśli dziadek zapisał mieszkanie tylko jednemu z dzieci, drugie ma prawo do zachowku w wysokości 150 000 zł.

Czy wnuki zawsze mają prawo do zachowku?

Nie zawsze. Wnuki mogą domagać się zachowku tylko wtedy, gdy ich rodzic (dziecko dziadków) nie żyje. Jeśli rodzic żyje, to on jest osobą uprawnioną, a wnuki nie mają prawa do zachowku.

Jak oblicza się zachowek po dziadkach?

Sąd ustala:

1. wartość całego spadku – np. mieszkania, działek, oszczędności,
2. darowizny dokonane przez dziadków za życia – są doliczane do spadku,
3. udział ustawowy uprawnionego,
4. należny procent (1/2 lub 2/3).

Jak dochodzi się zachowku?

• Najpierw warto spróbować ugody z osobą, która odziedziczyła spadek.
• Jeśli to się nie uda – składa się pozew o zachowek do sądu cywilnego.
• Sąd przeprowadza postępowanie dowodowe i ustala wartość spadku oraz należną kwotę.

Najczęstsze problemy w sprawach o zachowek

• zaniżanie wartości majątku spadkowego,
• ukrywanie darowizn dokonanych za życia dziadków,
• przedawnienie roszczenia – termin wynosi 5 lat od otwarcia spadku lub ogłoszenia testamentu,
• brak dokumentów potwierdzających wartość majątku.

Zachowek po dziadkach to gwarancja, że najbliżsi członkowie rodziny nie zostaną całkowicie pominięci w spadku. Choć sprawy te często rodzą konflikty i wymagają szczegółowych wyliczeń, są realnym narzędziem ochrony prawnej.

mecenas.best pomoże Ci ustalić, czy należy Ci się zachowek po dziadkach, obliczyć jego wysokość i skutecznie dochodzić roszczeń przed sądem.