Czym różni się unieważnienie małżeństwa od rozwodu?
Większość osób słyszała o rozwodzie, ale niewiele wie, że w polskim prawie istnieje też unieważnienie małżeństwa. To nie to samo. Rozwód kończy małżeństwo, które było ważne, natomiast unieważnienie oznacza, że małżeństwo nigdy nie powinno było powstać – jest tak, jakby nigdy go nie zawarto. To poważna sprawa, a sądy orzekają unieważnienie tylko w ściśle określonych przypadkach.
Kiedy można żądać unieważnienia małżeństwa?
Kodeks rodzinny i opiekuńczy dokładnie wskazuje, w jakich sytuacjach można domagać się unieważnienia. Są to m.in.:
- bigamia – jedna ze stron w chwili ślubu była już w związku małżeńskim,
- pokrewieństwo – małżonkowie są spokrewnieni w linii prostej (np. ojciec i córka) lub w linii bocznej do pewnego stopnia,
- przysposobienie – między małżonkami istnieje stosunek adopcji,
- brak pełnoletności – osoba nie miała ukończonych 18 lat (lub 16 w wyjątkowych przypadkach za zgodą sądu),
- brak świadomości lub swobody – np. osoba była pod wpływem alkoholu, leków lub presji,
- błąd co do tożsamości – np. jedna osoba nie wiedziała, kogo faktycznie poślubia.
Jak wygląda procedura unieważnienia małżeństwa?
- Pozew składa się w sądzie okręgowym właściwym dla miejsca, gdzie małżonkowie ostatnio razem mieszkali.
- W pozwie trzeba dokładnie wskazać powód unieważnienia i dołączyć dowody, np. odpisy aktów stanu cywilnego, zeznania świadków, dokumenty medyczne.
- Sąd bada, czy rzeczywiście istniały przeszkody małżeńskie.
- Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje wyrok unieważniający małżeństwo – działa on z mocą wsteczną.
Oznacza to, że uznaje się, iż małżeństwo nigdy nie istniało. Jednak skutki prawne (np. pochodzenie dzieci czy wspólny majątek) są rozliczane na specjalnych zasadach.
Jakie są skutki unieważnienia małżeństwa?
- Dzieci urodzone w takim związku nadal są uznawane za pochodzące z małżeństwa – prawo chroni ich status.
- Majątek wspólny jest dzielony podobnie jak przy rozwodzie, ale formalnie nie mówi się o „rozdziale”, tylko o „rozliczeniu dorobku”.
- Nazwisko – osoba, która zmieniła nazwisko przy zawarciu małżeństwa, może powrócić do poprzedniego.
- Alimenty – można ich żądać, jeśli jedno z małżonków działało w dobrej wierze i nie wiedziało o przeszkodzie małżeńskiej.
Kto może wnieść o unieważnienie małżeństwa?
Nie każdy może to zrobić. Prawo przyznaje to uprawnienie:
- małżonkom,
- prokuratorowi (jeśli istnieje podejrzenie naruszenia prawa),
- osobom trzecim – tylko w wyjątkowych przypadkach, np. przy bigamii.
Przykład: jeśli ktoś dowie się, że jego „małżonek” miał już wcześniej ślub, może żądać unieważnienia. Ale gdy przeszkoda ustanie (np. zgon poprzedniego małżonka), sąd może odmówić.
Unieważnienie małżeństwa kościelnego a cywilnego
Wiele osób myli unieważnienie małżeństwa cywilnego z kościelnym stwierdzeniem nieważności małżeństwa. To dwa zupełnie różne postępowania.
- Kościelne unieważnienie prowadzi sąd biskupi,
- Cywilne – sąd powszechny.
Orzeczenie sądu kościelnego nie ma wpływu na stan cywilny w dokumentach urzędowych – w Polsce liczy się wyrok sądu cywilnego.
Przykłady z praktyki
- Małżeństwo zawarte w stanie nietrzeźwości – sąd unieważnił, bo osoba nie była świadoma swoich działań.
- Związek zawarty mimo trwania poprzedniego małżeństwa – uznany za nieważny z powodu bigamii.
- Związek między osobami spokrewnionymi – sąd orzekł nieważność z uwagi na zakazane pokrewieństwo.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy można unieważnić małżeństwo po wielu latach?
Tak, ale jeśli przeszkoda już ustała (np. poprzedni małżonek zmarł), sąd może oddalić pozew.
Czy trzeba mieć adwokata?
Nie jest obowiązkowy, ale pomoc prawnika znacznie ułatwia zebranie dowodów i prawidłowe sformułowanie pozwu.
Czy unieważnienie małżeństwa wpływa na dzieci?
Nie – dzieci nadal mają status pochodzących z małżeństwa.
Czy po unieważnieniu trzeba płacić alimenty?
Tak, możliwe są alimenty, jeśli jeden z małżonków był w dobrej wierze.
Unieważnienie małżeństwa to skomplikowana procedura, ale w niektórych sytuacjach jedyna droga do naprawienia błędu lub oszustwa. Wymaga przedstawienia silnych dowodów i dobrej argumentacji przed sądem.
mecenas.best pomoże Ci ocenić, czy w Twojej sytuacji można żądać unieważnienia małżeństwa, przygotować pozew i reprezentować Cię w sądzie w Lublinie lub w dowolnym miejscu w Polsce.
0 komentarzy